Gisteren leerde ik via een bericht van Dirk Van Damme dat het Rekenhof een audit publiceerde over de Digisprong in het basis- en secundair onderwijs. Dirk zal er binnenkort zelf uitgebreid over schrijven in TORB. Hier is een samenvatting met enkele interessante bevindingen.

Het rapport stelt dat sinds de coronacrisis digitalisering in het Vlaamse onderwijs een belangrijke beleidsprioriteit werd. De pandemie legde de nood aan digitale leermiddelen en vaardigheden pijnlijk bloot. In antwoord hierop lanceerde de minister van Onderwijs de visienota *Digisprong*, een plan dat focust op ICT-infrastructuur, beleid, leerkrachtcompetenties en digitale leermiddelen.

Vóór de pandemie was digitalisering van het onderwijs een ondergeschoven kindje, maar dankzij de extra middelen die beschikbaar kwamen via herstelplannen kwam hier verandering in. Tussen 2020 en 2023 investeerde de Vlaamse overheid naar schatting 665 miljoen euro in de digitalisering van het onderwijs. Dit budget omvat echter ook tijdelijke relancemaatregelen, waardoor de langetermijnfinanciering onzeker bleef. Hoewel de visienota duidelijke doelstellingen stelt, is er kritiek op het gebrek aan overzicht en samenhang, aangezien niet alle digitaliseringsinitiatieven erin zijn opgenomen.

Op scholen verliep de uitrol van digitale middelen succesvol. De meeste scholen kregen het voor elkaar om binnen korte tijd toestellen en infrastructuur op orde te krijgen. Toch is er nog ruimte voor verbetering, vooral op het vlak van ICT-beleid en de integratie van digitale middelen in de lespraktijk. Bij slechts 40% van de scholen bleek het ICT-beleidsplan up-to-date te zijn, en dit heeft de effectiviteit van de investeringen soms beperkt. Scholen stimuleerden niet overal het gebruik van digitale leermiddelen door leerkrachten, laat staan dat het overal geëvalueerd werd.

Leerkrachten spelen een cruciale rol in het succes van digitalisering, maar veel scholen geven aan dat hun team nog een groeiproces doormaakt op dit vlak. De grote verschillen in digitale vaardigheden tussen leerkrachten zorgen voor ongelijkheid en belemmeren een vlotte integratie van ICT in het lesgeven. Hoewel er meer middelen zijn voor bijscholing, kwam deze vaak te laat, waardoor sommige scholen achterop blijven hinken.

Een van de belangrijkste pijnpunten die uit de audit naar voren komt, is de beperkte aandacht voor de digitale thuissituatie van leerlingen. Kwetsbare leerlingen hebben vaak minder toegang tot een stabiele internetverbinding of eigen toestellen thuis, en dit vergroot de kloof. Het beleid legt de verantwoordelijkheid hiervoor voornamelijk bij de scholen zelf, maar zij geven aan dat dit onvoldoende is.

Verder geven veel van de bevraagde scholen aan dat ze zich onvoldoende ondersteund voelen bij de integratie van ICT in het onderwijs. Het rapport geeft aan dat de financiële middelen voor de ICT-infrastructuur ontoereikend vinden en de scholen beschrijven hoe ze kampen met een gebrek aan pedagogisch-didactische ondersteuning. Bij het gebruik van digitale leermiddelen worstelen de bevraagde scholen verder ook nog met onder andere kwaliteit en  hoge kosten, en specifiek voor het basisonderwijs zijn compatibiliteitsproblemen en afhankelijkheid van uitgeverijen belangrijke pijnpunten.

Digitalisering biedt kansen voor modern onderwijs, maar de uitvoering van het beleid kent nog enkele gebreken. Er is een stevig kader nodig om ervoor te zorgen dat de investeringen in ICT niet slechts een tijdelijke verbetering betekenen, maar een duurzame vooruitgang. De komende jaren wordt het belangrijk om een langetermijnvisie te ontwikkelen, die niet alleen de infrastructuur versterkt, maar ook voldoende aandacht heeft voor de thuissituatie van kwetsbare leerlingen en de ondersteuning van leerkrachten bij hun digitale transformatie.

In het bijhorende persbericht staat ook nog een korte reactie van de vorige minister:

De Vlaamse minister van Onderwijs heeft geantwoord dat hij binnen het beschikbare budget keuzes heeft moeten maken. Hij erkent dat er nog uitdagingen zijn voor de verschillende pijlers van digitalisering en kondigt op korte termijn enkele acties aan rond professionalisering van leerkrachten en cybersecurity.

Je kan het rapport hier downladen.