Er zal veel gezegd en geschreven worden over de TIMSS-resultaten die je onder andere hier kan vinden.

Screenshot

Screenshot

Zie voor mee grafieken ook hier.

Maar de onderzoekers maakten dit trieste lijstje met inzichten die tegelijk ook kansen bieden voor oplossingen. Ik voeg commentaar toe in vet.

• Sinds de vorige ronde in 2019 gaat Vlaanderen zowel voor wiskunde en wetenschappen verder achteruit en nu ook voor de sterkere leerlingen (dit was niet het geval in 2019). De groep die geen basisniveau wiskunde of wetenschappen bereikt neemt toe.
• Vlaanderen kent de grootste daling voor zowel wiskunde als wetenschappen van alle deelnemende landen/regio’s tussen 2015 en 2023. De meerderheid van de deelnemende onderwijssystemen kent een stabilisatie of een toename in de prestaties.
  Vrij vertaald; zover het argument dat het aan covid zou liggen.
• Toenemende discrepantie in wiskunde- en wetenschapsprestaties van jongens en meisjes.
  Dit is een fenomeen dat we op meer plekken en meer onderzoek zien, maar waarvan we weten dat het zo niet hoeft te zijn dat meisjes het slechter doen.
• Meer instructie-uren lijkt niet samen te hangen met hogere prestaties in wiskunde en wetenschappen.
  Dit is ook niet nieuw. Ligt ook in lijn met het onderzoek naar computationeel denken vorige maand. Het gaat dus wellicht vooral ook over de kwaliteit van de lessen. Wat het des te pijnlijker maakt om te lezen, wat ook duidelijk wordt in de volgende opmerking:
• In vergelijking met andere landen kennen Vlaamse scholen een minder academische focus.
• Ook pesten en disciplineproblemen blijven bestaan binnen de Vlaamse scholen.
  42% van de leerlingen naar een school gaat waar er beperkte tot ernstige disciplineproblemen zijn.
  Zie ook het belang van effectieve lestijd die echt al langer onder druk staat in Vlaanderen.
• Vlaamse leerlingen hebben een lage rekenvaardigheid en geletterdheid bij aanvang lagere school, ondanks de hoge participatie aan voorschoolse kinderopvang en het kleuteronderwijs.
  Dit is een oud zeer: bijna nergens ter wereld gaan zoveel kinderen naar de kleuterschool, maar leren is er te vaak een lelijk woord. Check hier voor concrete tips hoe het beter kan!
• Vlaamse leraren zijn in vergelijking met andere landen vaak lager opgeleid (Bachelors).
  Hier ben ik zelf voorzichtiger met snelle conclusies. Ik ken ook landen met masters die het niet noodzakelijk goed doen. Net zoals er hoe lesgegeven wordt, belangrijk is, geldt dit ook voor de inhoud van de lerarenopleidingen.
• Bovendien zijn er opvallende bijscholingsnoden (oa rond ICT in het onderwijs, maar de participatie aan bijscholingen (wetenschappen) daarentegen is laag.
  Ook hier weinig nieuws, spijtig genoeg. Zie ook het recente rapport van het Rekenhof.
• De focus op wetenschappelijk redeneren is niet sterk aanwezig in het Vlaamse onderwijs. Bovendien lijken de resultaten aan te geven dat het Vlaamse wetenschapscurriculum niet aansluit bij internationale standaarden (met oa integratie van ecologie/milieu/klimaatkennis).
  Dit was nieuw voor mij, maar ook een belangrijk aandachtspunt, zeker ook nu er nagedacht wordt over (kennis)rijke curricula, minimumdoelen,…

Maar toch blijf ik ook met vragen achter. Waar komt de huidige achteruitgang door? Is het omdat we ons steeds meer op de minimumdoelen/eindtermen zijn gaan richten zoals Jan Van Damme vermoedt? Kan zijn, maar dit is al nu een hele tijd geleden. Is het omdat het curriculum te vol raakte, zoals wellicht mee het leesonderwijs deed achteruitgaan, is wiskunde iets waar we collectief meer moeite mee krijgen (hiervoor is volgende week PIAAC interessant, er komt dus nog nieuws aan).

De voorbije jaren is zwaar ingezet op lees- en taalonderwijs wegens de slechte cijfers voor lezen in PIRLS en PISA. De prioritaire nascholingen werden er aan gewijd. Ook voor wiskunde en PAV in de eerste graad waren er prioritaire nascholingen, maar toch kreeg misschien wiskundeonderwijs (en bij uitbreiding wetenschappen) een stuk minder aandacht. Misschien betalen we nu deze prijs hiervoor?

Dit delen ook de onderzoekers nog:

• 52% van de leerlingen in Vlaanderen volgt les in een school waar de directie aangeeft dat het gebrek aan middelen een matige impact heeft op het wiskundeonderwijs. Voor wetenschappen loopt dit op tot 70%. Denk hierbij dan aan schoolgebouw, leermaterialen, gespecialiseerde leraren, practicamaterialen, ICT-materiaal,…