ChatGPT verovert de wereld. Zelfs creatieve taken zoals verhalen schrijven lijken ineens makkelijker met een beetje hulp van kunstmatige intelligentie. Maar wat betekent dat voor je eigen creativiteit? Word je er echt beter van, of voelt het vooral alsof je minder moeite hoeft te doen? Recent onderzoek geeft daar een verrassend duidelijk antwoord op.

In een nieuw onderzoek van Mei et al dat ik vond via Carl Hendrick, werd gekeken naar hoe het gebruik van ChatGPT studenten beïnvloedt bij het schrijven van een creatieve opdracht. Ruim 200 studenten werden verdeeld in groepen en moesten allemaal binnen tien minuten originele ideeën bedenken voor een futuristische printer die letterlijk alles kon afdrukken. De helft mocht daarbij ChatGPT gebruiken, terwijl de andere helft het helemaal zelf moest doen.

Wat bleek? ChatGPT maakte de studenten inderdaad creatiever. Vooral studenten voor wie Engels niet hun moedertaal was, zagen hun prestaties flink verbeteren. Ze kwamen niet alleen met méér ideeën, maar ook met originelere en diversere concepten. Bovendien maakten ze minder schrijffouten en waren ze sneller klaar.

Maar hier zit een keerzijde aan: de studenten genoten minder van het creatieve proces en vonden het schrijven minder waardevol. De taak voelde makkelijker, maar daarmee ook minder uitdagend en leuk. Ze vertrouwden het resultaat minder en twijfelden aan de ethische kant ervan. Pas toen deelnemers openlijk toegaven dat ze ChatGPT hadden gebruikt, steeg de acceptatie van kunstmatige intelligentie weer een beetje.

Dit roept belangrijke vragen op: wat willen we eigenlijk met creativiteit in het onderwijs? Moeten we streven naar pure prestaties, of is juist de ervaring – het worstelen met je eigen ideeën – belangrijk? Volgens de onderzoekers moeten scholen studenten leren hoe ze kunstmatige intelligentie bewust en kritisch kunnen gebruiken, zodat het een hulpmiddel blijft en niet hun eigen creatieve denkvermogen vervangt.

Kortom, ChatGPT kan je creativiteit zeker versterken, maar om ervan te genieten én om je eigen waarde te blijven voelen, moet je weten hoe je het verstandig inzet.

Abstract van het onderzoek:

As generative AI (GenAI) becomes more sophisticated, it is increasingly being used as a tool to enhance creative expression and innovation. Along with its potential benefits, it is imperative that we examine pitfalls in how generative AI may affect the quality of creative thinking and possibly lead to a narrowing of diversity both in representation and thought. In this study, we employed an experimental design with 225 university students who completed a creative writing task with pre- and post-task surveys to assess ChatGPT’s impact on their performance and experiences compared to a control group who did not use ChatGPT. Results show that using ChatGPT enhanced creativity of output and reduced the difficulty and effort required for the task, particularly for nonnative English speakers. However, it also diminished the value and enjoyment of the task and raised moral concerns. We contribute to the nascent literature on GenAI by showing how ChatGPT assistance could potentially bolster human creativity by facilitating content delivery or providing useful counterpoint ideas. We also significantly advance scholarship on understanding experience of GenAI, demonstrating that bypassing the cognitive effort required for creativity by using ChatGPT could be harmful to the creative process and experience of creative tasks, especially when steps are not taken to address the use of AI in a transparent manner. Finally, our novel mixed-method study design offers a contribution to the methodological frameworks for the study of the effects and experience of GenAI. We discuss the study results in relation to implications for educational practices and social policy and argue that our results support recommending an integration of generative AI into higher education alongside practices that help to mitigate the negative impacts of AI use on student experience.