Soms weet je op voorhand: dit wordt een lezing waar ik met een glimlach ga zitten knikken. En bij Stephen Chew was dat exact wat er gebeurde. Niet omdat hij bevestigde wat ik al dacht – al deed hij dat soms ook – maar vooral omdat hij erin slaagde om complexiteit helder te maken, zonder ze plat te slaan. We gaven beide keynote aan de Babeș-Bolyai Universiteit in Roemenië, midden mei, en zijn bijdrage was een ware tour de force over effectief lesgeven. Niet met tips & tricks, maar met inzichten die blijven plakken.
Chew vertrok vanuit een ogenschijnlijk simpele vraag: wat maakt lesgeven eigenlijk moeilijk? Zijn antwoord was geen klaagzang over curriculumdruk of administratieve rompslomp, maar een scherpzinnige analyse van wat hij “de cognitieve uitdagingen van effectief lesgeven” noemt. Negen stuks telt zijn lijstje inmiddels, van foute overtuigingen bij studenten tot misconcepties, zwakke metacognitie of het hardnekkige geloof dat multitasken prima kan tijdens het studeren. Spoiler, maar niet heus: dat kan niet.
Wat me raakte, was hoe hij het fundamentele idee van context centraal zette. Er zijn geen “best practices”, zei Chew, alleen praktijken die in een bepaalde context kunnen werken – of niet. Lesgeven is plannen, bijsturen, afstemmen. Altijd. En net daarom is een goed mentaal model van leren zo cruciaal: als je als docent verkeerd inschat hoe leren werkt, dan zal je les – hoe goedbedoeld ook – haar doel missen.
Een ander sterk moment was zijn bespreking van “student trust”: het idee dat studenten pas echt moeite doen als ze geloven dat hun docent bekwaam, eerlijk én begaan is. Dat lijkt evident, maar in de praktijk wordt die vertrouwensrelatie vaak onderschat. “Please see me,” zei Chew, en vulde het aan met: “Ik hou jullie aan hoge verwachtingen, ik geloof dat jullie die kunnen halen, en ik help jullie erbij.”
Ook herkenbaar: zijn kritiek op populaire maar ineffectieve studiegewoontes. Re-re-re-reading, highlighten, ‘leren’ met muziek op of met TikTok in de achtergrond – het lijkt studeren, maar is het niet. Chew toont hoe we studenten beter kunnen wapenen: via zelftoetsing, spreiding, interleaving, en vooral: door hen hun eigen leerproces te leren inschatten.
Ik blogde jaren geleden al eens over Chews “Beliefs that make you stupid”. Deze lezing toonde hoe die ideeën nog altijd brandend actueel zijn – en hoe we als leraren vaak tegelijk deel van het probleem én de oplossing zijn. Zijn boodschap was niet pessimistisch, wel eerlijk. Leren is moeilijk. Lesgeven nog meer. Maar met een goed begrip van de cognitieve uitdagingen, kom je al een heel eind.
Wie Stephen Chew nog nooit aan het werk zag: begin met zijn videoreeks “How to get the most out of studying”. Een aanrader.