Een van de grote raadsels van de psychologie: we leren razendsnel als baby, maar toch hebben we later geen bewuste herinneringen aan die periode. Dat fenomeen heet infantiele amnesie. Lange tijd werd gedacht dat het simpelweg kwam doordat het brein van een baby – meer bepaald de hippocampus – nog niet rijp genoeg was om herinneringen echt op te slaan.

Een recente studie in Science nuanceert dat beeld. Onderzoekers van Yale en Columbia scanden de hersenen van wakkere baby’s terwijl die kort foto’s te zien kregen. Nadien testten ze of de baby’s een voorkeur vertoonden voor het herkennen van eerder getoonde beelden. En wat bleek? Vanaf ongeveer één jaar zagen de wetenschappers duidelijke activiteit in de hippocampus bij beelden die de kinderen later herkenden. Met andere woorden: het brein kán al individuele herinneringen encoderen tijdens het eerste levensjaar.

Dit kan een belangrijke verschuiving in ons denken opleveren. Het lijkt er steeds meer op dat het probleem niet zozeer in het opslaan zit, maar in het later terugvinden. De herinneringen zijn er misschien wel, maar liggen diep weggestopt en zijn niet spontaan toegankelijk. Interessant genoeg sluiten deze resultaten aan bij onderzoek bij muizen: ook daar bleken herinneringen uit de babytijd via kunstmatige stimulatie terug te halen.

Voor ouders die hopen dat hun kind zich later de eerste verjaardagstaart of de vakantie aan zee zal herinneren, is dit misschien teleurstellend. Maar wetenschappelijk is het goed nieuws: het opent nieuwe vragen over hoe herinneringen zich ontwikkelen en waarom sommige wel, en andere niet, bewaard blijven.

De studie laat ook zien dat geheugen zich gradueel ontwikkelt. Baby’s jonger dan 9 maanden lieten dit effect nog niet zien. Dat sluit aan bij gedragsstudies die al langer aantoonden dat er rond het eerste levensjaar een sprong komt in hoe kinderen verbanden kunnen leggen en ervaringen onthouden.

Kortom: infantiele amnesie is geen kwestie van een niet-werkend geheugen, maar eerder van ontoegankelijke herinneringen. Misschien dragen we dus allemaal meer bagage uit onze babytijd mee dan we ooit bewust zullen weten.

Abstract van het onderzoek:

Humans lack memories for specific events from the first few years of life. We investigated the mechanistic basis of this infantile amnesia by scanning the brains of awake infants with functional magnetic resonance imaging while they performed a subsequent memory task. Greater activity in the hippocampus during the viewing of previously unseen photographs was related to later memory-based looking behavior beginning around 1 year of age, suggesting that the capacity to encode individual memories comes online during infancy. The availability of encoding mechanisms for episodic memory during a period of human life that is later lost from our autobiographical record implies that postencoding mechanisms, whereby memories from infancy become inaccessible for retrieval, may be more responsible for infantile amnesia.