Ik vond dit nieuwe reviewartikel tegen via Dylan Wiliam. Het zal waarschijnlijk tot discussie leiden, zoals altijd wanneer ik deze theorie bespreek. Carolina Gazmuri (2025) publoceerde net een gestructureerd overzicht van interventies gericht op growth mindset en het effect op academische prestaties. Het onderzoek probeert de vraag te beantwoorden: verbeteren interventies gericht op growth mindset de leerprestaties van leerlingen echt? Het idee is natuurlijk bekend. Als leerlingen geloven dat hun intelligentie kneedbaar is in plaats van vaststaand (fixed), is de kans groter dat ze leren. Het klinkt elegant, aantrekkelijk en – in theorie althans – goedkoop. Maar levert het ook echt iets op?

Gazmuri screende en evalueerde 24 gerandomiseerde gecontroleerde studies (RCT’s). Ze richtte zich strikt op interventies met schoolgaande kinderen en uitkomsten die verband hielden met schoolprestaties. En hier is de ontnuchterende bevinding: de sterkste studies – die met grote steekproeven, lage uitval en data van hoge kwaliteit – laten effectgroottes zien die schommelen tussen -0,01 en +0,065. Simpel gezegd, bijna nul, zoals werd aangetoond in een eerdere meta-analyse . Dit werd ook aangetoond in een grootschalig replicatieonderzoek.

Het wordt nog interessanter. Sommige van de studies met de grootste effecten zijn juist die met een zwakker design, kleine steekproeven of een hoge uitval. Wanneer je daarentegen inzoomt op het meest betrouwbare onderzoek, verdwijnt de impact vrijwel volledig. Tel daar de kwestie van belangenverstrengeling bij op. Verschillende studies werden uitgevoerd door onderzoekers verbonden aan organisaties die mindsetprogramma’s verkopen. Het beeld wordt dus nog troebeler.

Dus wat moeten scholen of beleidsmakers doen? De analyse is duidelijk: investeer niet zwaar in mindset-interventies met de verwachting dat ze de toetsscores verhogen. Het bewijs suggereert hooguit zeer bescheiden effecten. Dat betekent niet dat werken aan een growth mindset zinloos is – leerlingen aanmoedigen om vaardigheden als kneedbaar te zien, kan om andere redenen nog steeds waardevol zijn. Als het tegen verwaarloosbare kosten kan worden gedaan, kan het (meestal) onschadelijk of zelfs licht gunstig zijn. Maar als hefboom voor het stimuleren van academische prestaties lijkt de belofte overdreven.

Dit doet me denken aan een breder patroon dat we vaak zien in onderwijsonderzoek. Een idee begint met een sterke theoretische en intuïtieve aantrekkingskracht, wordt ondersteund door kleinschalige of laboratoriumstudies en verspreidt zich snel. Dit gebeurt via boeken, lezingen en trainingspakketten, maar wankelt vervolgens wanneer het grondig op grote schaal wordt getest. Een growth mindset stimuleren, zo lijkt het, volgt dat script.

De belangrijkste les die ik – terug – wil meegeven, is om het concept niet helemaal te laten varen. Benader het in plaats daarvan met de nodige voorzichtigheid. Overtuigingen zijn belangrijk, maar ze zijn geen toverkracht. Zoals Gazmuri concludeert: als scholen daadwerkelijke leerwinst willen boeken, moeten ze twee keer nadenken voordat ze inzetten op interventies rond growth mindset als hun primaire strategie.

Abstract van de review:

Encouraging the idea of a growth mindset in which students believe that they can improve their ability, as opposed to a fixed mindset, has been suggested as an effective and relatively cheap approach to improving student attainment at school. This paper offers a comprehensive review of the evidence from growth mindset interventions. After a rigorous search, screening and evaluation, the inclusion criteria led to 24 studies. All were randomised control trials (RCTs) focused on growth mindset of intelligence interventions for school-age children and included output measures for academic performance assessment. Their findings reveal that the strongest studies, characterised by larger sample sizes, minimal missing data and high data quality, exhibit null or very small effect sizes, ranging from Cohen’s d = −0.01 to +0.065. Additionally, certain findings raise concerns about a potential conflict-of-interest bias, suggesting that some negative or null results may remain unpublished. The review identifies four evaluations with a high degree of trustworthiness and non-conflict of interest. Among these, two studies indicate no discernible impact, while the other two show a very small impact. Given these findings, we found evidence that suggest that growth mindset interventions targeted for school-age students, do not have much or any relevant impact in academic achievement. It is therefore not advisable for schools, school districts or governments to allocate significant time or resources to the implementation of growth mindset interventions for school-age students, as the anticipated outcomes are likely to be either null or very modest. However, if there is an opportunity to implement such interventions at a minimal or negligible cost, or as part of another objective, it might be reasonable to proceed with them, considering the potential for a small positive impact.

Beeld: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Fixed_versus_growth_mindset.png