Ik kwam deze studie tegen via Larry Ferlazzo, die ze deelde op zijn blog en ze is te interessant om niet even bij stil te staan. Jakob Schwerter en collega’s onderzochten in Learning and Individual Differences wat er gebeurt als studenten de kans krijgen om oefentoetsen te maken in een echte universitaire cursus, niet in een laboratoriumexperiment. Hun onderzoek heet veelzeggend: “Differential use and effectiveness of practice testing: Who benefits and who engages?”

De kracht van actief ophalen

We weten intussen goed dat gespreide herhaling of bijvoorbeeld retrieval practice bij de meest effectieve leerstrategieën horen. Wie actief probeert op te halen wat hij geleerd heeft, onthoudt beter dan wie enkel herleest of zeker dan wie markeert. Toch blijkt keer op keer dat juist de studenten die het meest zouden kunnen winnen bij die strategie, ze het minst gebruiken.

Dat is precies wat deze studie bevestigt. Schwerter en zijn team volgden meer dan driehonderd studenten in een eerstejaarscursus wiskunde. Ze konden vrijwillig online oefentoetsen maken (met feedback), en hun gebruik ervan werd vergeleken met hun uiteindelijke examencijfers.

Surprise…

Het resultaat is herkenbaar én confronterend: studenten met een hogere voorkennis en motivatie maakten vaker gebruik van de oefentoetsen, en behaalden betere examenresultaten. Wie zwakker startte, gebruikte de oefentoetsen minder, en moest er veel meer maken om hetzelfde voordeel te halen. De onderzoekers vonden bovendien dat niet alleen de prestaties op de oefentoetsen belangrijk waren, maar vooral het aantal keren dat studenten effectief oefenden. Elke extra poging hing samen met een hogere slaagkans.

Opgelet!

Belangrijk om daarbij te vermelden: dit gaat om samenhangen, geen harde causaliteit. Studenten die meer oefenden, scoorden beter — maar dat kan ook betekenen dat meer gemotiveerde of beter voorbereide studenten gewoon vaker oefenden. Toch blijft de bevinding relevant, omdat ze laat zien hoe sterk motivatie, voorkennis en strategiegebruik elkaar beïnvloeden in échte onderwijscontexten.

De auteurs pleiten er daarom voor om oefentoetsen te combineren met motivatie-ondersteunende interventies. Denk hierbij aan feedback, autonomie in keuze, of kleine beloningen. Je herkent hierin de zelfdeterminatietheorie. Je doet dit alles opdat ook minder zekere studenten er actief gebruik van maken.

Een mooie reminder dat effectieve leerstrategieën pas echt effect hebben als leerlingen ook geholpen worden om ze te gebruiken.