Gratis schoolmaaltijden worden meestal besproken vanuit een standpunt over gezondheid, armoede en/of kansenbeleid. Een nieuwe Amerikaanse studie van Andres Cuadros-Meñaca kijkt echter naar iets anders: hebben gratis maaltijden voor iedereen ook invloed op schoolschorsingen?

De onderzoekers analyseerden gegevens van scholen die op verschillende momenten dergelijke gratis maaltijden invoerden. Hun conclusie: scholen die zo’n systeem invoerden, zagen gemiddeld genomen minder schorsingen. In lagere scholen ging het om een daling van ongeveer 10%, in secundaire scholen om ongeveer 6%.

Dat maakt het onderzoek interessant. Maar tegelijk is voorzichtigheid nodig voor als je daar meteen grote conclusies uit zou willen trekken. Wat deze studie methodologisch sterker maakt dan sommige eerdere analyses, is dat de auteurs expliciet proberen rekening te houden met het feit dat scholen zulke maatregelen niet allemaal tegelijk invoerden. Oudere analyses konden daardoor effecten onderschatten of vertekenen. De onderzoekers gebruiken statistische technieken die beter omgaan met zulke gefaseerde invoeringen en er net kansen uithalen.

Tegelijk blijft dit observationeel onderzoek. Aan de ene kant is dit het echte leven, maar aan de andere kant is het enkel zo dat de studie sterke aanwijzingen kan geven, maar geen definitief causaal bewijs levert alsof het om een perfect gecontroleerd experiment gaat. Minder schorsingen betekenen bovendien niet automatisch dat het gedrag fundamenteel is verbeterd. Schorsingen hangen ook samen met schoolbeleid, schoolcultuur en keuzes van directies of leraren.

Ook de effectgroottes verdienen nuance. De dalingen zijn relevant, maar niet gigantisch. Het is niet echt een wondermiddel dat gedragsproblemen plots oplost. Eerder suggereert het onderzoek dat gratis schoolmaaltijden mogelijk invloed kunnen hebben op dagelijkse stress, stigma of het algemene schoolklimaat.

Weet ook, het is, zoals ik schreef een studie over scholen in de VS. Daar zijn gratis maaltijden vaak sterk gekoppeld aan armoede en administratieve selectie. Universele systemen halen dat onderscheid gedeeltelijk weg. Het is dus goed mogelijk dat zulke maatregelen niet enkel het voedsel-aspect beïnvloeden, maar ook sociale dynamieken op school.

Het risico bestaat natuurlijk dat zowel voor- als tegenstanders meteen méér in deze studie lezen dan die eigenlijk toont. Voorstanders zullen het zien als bewijs dat gratis maaltijden helpen bij het oplossen van allerlei schoolproblemen. Tegenstanders zullen benadrukken dat schorsingen geen perfecte maatstaf zijn voor gedrag. Eigenlijk hebben beide kampen daar deels een punt.

Wat kunnen we dan wel zeggen? Deze studie maakt het meer plausibel dat gratis schoolmaaltijden voor iedereen méér doen dan alleen honger verminderen, maar het is nog te vroeg om daar grote onderwijsclaims aan op te hangen.