Vandaag verschijnt Bijna alles wat je moet weten over lesgeven. Vanmiddag stellen we het ook officieel voor op Boektopia in Kortrijk. Nouja ik, omdat Liese niet enkel bevallen is van een boek maar ook van een gezonde dochter. Jeroen moet vandaag doen waarover we schreven, namelijk lesgeven. We werkten de voorbije jaren aan dit boek dat vertrekt vanuit één eenvoudige, maar niet gemakkelijke vraag: wat helpt leraren écht om goede keuzes te maken in hun klaspraktijk?

De voorganger van dit boek, Klaskit, bood tien ingrediënten voor goed lesgeven. Toen al ging ik er van uit dat onderwijs geen kookboek is met vaste recepten. Maar aan 10 ingrediënten heb je niet genoeg om aan alle diëten te voldoen. Daarom wilden we verder gaan. Wat als we niet alleen die goede basis beschrijven, maar ook tonen wat er gebeurt in de dagelijkse realiteit van scholen? Met al hun complexiteit, dilemma’s en nuance? Het boek is een perfecte aanvulling op het boek dat ik eerder met Liese en Casper schreef: Bijna alles wat je moet weten over psychologie, niet toevallig verwant qua titel.

Dat leidde tot een veel dikker boek (van 120 naar 320 pagina’s) en vooral tot een breder perspectief.
We tonen hoe goed lesgeven rust op drie pijlers:

• Kennis. Zowel voor jezelf als lesgever, omdat je pas goed kunt differentiëren of orde kunt houden als je weet wat leerlingen moeten kennen en kunnen. Maar we staan ook stil bij het belang van voorkennis voor leren en bijvoorbeeld ook het waarom van het kennisrijk curriculum.

• Didactiek, omdat effectief lesgeven vraagt om inzicht in wat werkt, wanneer, waarom en met welke neveneffecten.

• Pedagogiek, omdat leren pas echt lukt als er rust, relatie en duidelijke afspraken zijn.

Maar zelfs dat is niet genoeg. Onderwijs is namelijk iets individueels én collectiefs. Elke leraar maakt voortdurend keuzes, soms rustig en beredeneerd, soms halsoverkop in de hectiek van het moment. En die keuzes hangen samen met de keuzes van collega’s, leerlingen en beleid.

En ja, dit alles kan nog steeds fout lopen. Soms verandert iets goeds in iets slechts. Dit noemen we “dodelijke mutaties”: praktijken die kunnen werken, maar hun kracht verliezen bij ondoordacht gebruik, op verkeerde momenten, in de foute context,… .

Bijna alles wat je moet weten over lesgeven is er voor iedereen die elke dag probeert om met kennis van zaken, met zorg en met ambitie te kiezen voor goed onderwijs. Want lesgeven vraagt niet alleen vakkennis en didactisch inzicht, maar ook professioneel oordeelsvermogen. Dit is het vermogen om in de complexiteit van de klas weloverwogen keuzes te maken.

Het boek ligt vanaf vandaag in de boekhandel, en vanmiddag stel ik het dus voor op Boektopia.
We hopen dat het leraren, lerarenopleiders en iedereen die het onderwijs een warm hart toedraagt, helpt om met vertrouwen en kennis van zaken hun weg te vinden in de complexiteit van het lesgeven.