Scholen willen kinderen niet alleen leren rekenen of schrijven, maar ook omgaan met emoties, vriendschap en verlies. Daarom investeren veel scholen vandaag in sociaal-emotioneel leren (SEL): lespakketten, werkvormen, stripverhalen over gevoelens. De bedoeling is mooi. Maar werkt het ook echt?
Een nieuw grootschalig onderzoek van Neil Humphrey en collega’s van de Universiteit van Manchester, gepubliceerd in de Journal of Educational Psychology (2025), testte dat uit. Meer dan 2.400 kinderen in 62 basisscholen kregen Passport: Skills for Life, een Canadees programma waarin leerlingen van 9 tot 11 jaar leren over emoties, relaties, stress en verandering. De lessen werden gegeven door hun eigen leerkrachten, na een degelijke training. Alles volgens het boekje.
En toch gebeurde er… niets. Geen effect op angst of depressieve gevoelens. Geen verschil in welzijn, zelfcontrole of eenzaamheid. Het programma leek simpelweg te overlappen met wat scholen al deden. Met andere woorden: er kwam niets nieuws bij.
Opvallend genoeg had Passport in Canada wél enige voorlopige successen laten zien. In een kleinere, door de ontwikkelaars zelf uitgevoerde studie met twintig scholen rapporteerden leerkrachten dat het programma uitvoerbaar, leuk en bruikbaar was. Er waren lichte verbeteringen in copingvaardigheden en sociale relaties bij de leerlingen. Maar dat onderzoek was niet onafhankelijk, en gebeurde in een context waar minder bestaande SEL-initiatieven waren. In Engeland, waar scholen al veel deden rond welbevinden, bleek het programma weinig extra’s toe te voegen.
Dat klinkt misschien teleurstellend, maar het is vooral verhelderend. Want ook in Vlaanderen groeit de aandacht voor welbevinden en veerkracht. Scholen zoeken naar tools en methodes om kinderen sterker te maken. Maar dit onderzoek herinnert eraan dat:
- context soms sterker kan zijn dan het pakket,
- onafhankelijk onderzoek cruciaal is,
- en voldoende steekproefgrootte geen detail is.
Een sociaal-emotioneel leerprogramma werkt niet omdat er achttien kant-en-klare lessen in zitten. Het werkt als het past in een cultuur waar leerlingen zich veilig voelen, waar leerkrachten relaties opbouwen en waar er ruimte is om te praten over wat moeilijk is. Zonder die context blijft zelfs het best bedoelde programma dode letter.
De onderzoekers besluiten dat Passport niet kan worden aanbevolen als effectief middel tegen mentale problemen in Engeland. Maar hun studie zegt volgens mij ook dit: dat we niet moeten stoppen met proberen, maar wel met denken dat één programma het verschil zal maken.
Soms is een nulresultaat gewoon een nuchtere reality check.