De afgelopen maanden is er in de VS heel wat te doen geweest rond het zogenaamde Southern Surge: opvallende verbeteringen in leesprestaties in staten als Mississippi, Louisiana, Tennessee en Alabama. Wat daar gebeurt, lijkt op het eerste gezicht spectaculair: Mississippi, ooit de hekkensluiter, staat nu in de top tien van de Verenigde Staten voor begrijpend lezen in het vierde leerjaar. Louisiana klom in vijf jaar van de vijftigste naar de zestiende plaats.

Volgens sommige commentatoren komt dat omdat deze staten eindelijk meer aan phonics doen — of omdat ze scholen harder verantwoordelijk houden via toetsen. Maar, zoals Natalie Wexler scherp analyseert in haar recente blog “What’s Really Behind the ‘Southern Surge’?”, is dat maar een deel van het verhaal. En precies dat maakt haar analyse zo relevant voor Vlaanderen, dat met de nieuwe minimumdoelen zelf een meer kennisgericht curriculum invoert.

Phonics, of in onze termen: expliciete aandacht voor technisch lezen, is belangrijk, maar het brengt je niet ver genoeg. Wexler herinnert eraan dat kinderen in de lagere school inderdaad kunnen leren decoderen, maar dat begrijpend lezen in de hogere graden steeds meer afhangt van kennis. Dit is dus van achtergrond, context en woordenschat. Zonder kennis valt er weinig te begrijpen, hoe goed je ook kunt hakken en plakken.

Dat inzicht is niet nieuw, maar zelden zo duidelijk zichtbaar geweest op systeemniveau. Wat Louisiana bijvoorbeeld onderscheidt van andere staten, is niet alleen dat het sterk inzet op leesvaardigheid, maar ook dat het een kennisopbouwend curriculum heeft ingevoerd in taal, geschiedenis, wetenschap en zelfs kunst. Leraren worden er getraind met dat specifieke curriculum in de hand, niet met losse methodes of generieke ‘leesstrategieën’ als “maak een voorspelling” of “vind de hoofdgedachte.”

Mississippi en Alabama focusten vooral op phonics. Louisiana en Tennessee voegden daar kennisopbouw aan toe. De eerste groep ziet winst in de lagere jaren, de tweede heeft meer kans dat die winst standhoudt.

Voor de Vlaamse actualiteit zijn deze resultaten dus zeer relevant Een kennisrijk curriculum betekent dat we structureel werken aan achtergrondkennis, vakoverschrijdende begrippen en taalontwikkeling doorheen alle vakken waardoor het begrip toeneemt.

Wexler wijst er trouwens in haar blogpost ook op dat accountability op basis van toetsen niet automatisch helpt. Wellicht integendeel, als die toetsen losstaan van wat leerlingen op school effectief leren. Toetsdruk kan ertoe leiden dat scholen meer tijd besteden aan abstracte leesvaardigheden ten koste van kennisvakken zoals geschiedenis of natuurwetenschappen, precies die domeinen die het begrijpend lezen op lange termijn versterken.

In dat opzicht is het “Southern Surge” niet zomaar een Amerikaans succesverhaal. Het is een spiegel voor ons eigen onderwijs. En zoals Wexler het scherp stelt: “Reading comprehension is a product of everything students are able to learn, including in subjects like social studies, science, and the arts.”