Dit zijn de aanbevelingen uit de leidraad Betekenisvol en functioneel taalonderwijs in de kleuterschool:

1. Maak het taalonderwijs betekenisvol en functioneel

Activiteiten die rijke taal stimuleren en de functie van taal duidelijk maken vormen de basis van het aanleren van taal. Wat kinderen van thuis meebrengen verrijkt het taalonderwijs voor de hele klas.

2. Grijp elke kans voor taalbevordering

Gebruik routines, interactief voorlezen en spel om (rijke) taal te modelleren en uit te lokken.

3. Bevorder rijke taalproductie van kleuters

Voer taaldenkgesprekken en stel vragen die verder gaan dan benoemen en herinneren. Schooltaal krijgt hier een expliciete plek.

4. Ondersteun kleuters met een kwetsbare taalstart adequaat

Observeer de taalontwikkeling, investeer in een krachtige basisaanpak en werk met een meerlaging ondersteuningsmodel. Zorg ook voor gerichte extra uitleg en oefenkansen.

5. Betrek de thuisomgeving van kleuters bij hun taalontwikkeling

Ouders zijn actieve partners en kunnen thuis voorlezen, zingen en praten. Gebruik thuistalen als een kracht en haal deze ervaringen ook naar de klas: zo voelen leerlingen zich gezien.

6. Zorg voor een verankerd talenbeleid op de hele school

Taal is een verantwoordelijkheid van het hele team: een gedeelde en concrete visie, ondersteund door tijd en ruimte voor intentioneel taalonderwijs zijn hierbij de basis.

En dan is er ook nog de leidraad Betekenisvol en functioneel taalonderwijs in de lagere school, met als aanbevelingen:

1. Maak ‘nadenken over’ en ‘gebruiken van’ taal betekenisvol en functioneel

Technisch én begrijpend lezen, spellen én schrijfopdrachten en dit binnen een betekenisvol en functioneel kader. Het doel en de mogelijkheden van het gebruik van taal worden duidelijk.

2. Werk naar automatische begripsvorming door kennis en woordenschat uit te wisselen in alle vakken

Rijke teksten met heldere structuur, verschillende teksten over één thema en woordenschat in thematische clusters: het zijn maar enkele voorbeelden van hoe taalbegrip kan versterkt worden. Ook stimuleren van schooltaal én complexere taal spelen hier een rol.

3. Stuur aan op diep begrip

Verbanden leggen, leesproces controleren, praten over teksten en schrijven na het lezen: zo wordt diep begrip gestimuleerd.

4. Geef gerichte instructie zodat leerlingen hun taalvaardigheid bewust kunnen aansturen

Expliciete directe instructie kan ingezet worden voor technisch lezen en spellen, strategie-instructie bij bijvoorbeeld woordenschat, begrijpend lezen, luisteren, spreken en schrijven. Ook leerstrategieën en scaffolding komen hier aan bod zodat leerlingen hun leren zelf in handen kunnen nemen.

5. Ondersteun leerlingen die extra zorg nodig hebben adequaat

Ondersteuning en instructie op basisniveau helpt achterstand voorkomen. Extra instructie en oefentijd of intensieve interventies kunnen nodig zijn voor bepaald leerlingen (pre- en reteaching). Volg hun voortgang en zet formatieve en informele evaluatie in.

6. Zorg voor een sterk verankerd talenbeleid op de hele school

Streef naar een gedeelde visie op taalonderwijs in een open en lerende schoolcultuur. Taal is overal, in alle vakken. Leraren moeten voldoende kansen krijgen zich te professionaliseren. Betrek ook de ouders als partner in taal.

Bekijk ook via de links de bijhorende overzichtsplaten en schrijf je in voor de Leersnacks of het Webinar!