Rinke en ik lopen zes thema’s langs die elk op zich relevant kunnen zijn voor iedereen actief in het onderwijs. Rinke schreef er deze tekst over die ik voor deze blog aanpaste!

We starten bij het verschil tussen correlatie en causaliteit, een misverstand dat vaker opduikt in onderwijsonderzoek dan we denken. De hoogspanningslijn Ventulus en de discussie over een mogelijke link met leukemie zijn de aanleiding, maar het gesprek gaat al snel over de tabaksindustrie, ethische grenzen van onderzoek en de vraag: wanneer mag je echt iets zeggen over oorzaak en gevolg?

Dan de Onderwijsspiegel: één op de vijf scholen slaagt niet voor de inspectie. Ik probeer hier de nuance te brengen. De inspectie is strenger, er is een inhaalbeweging na corona, en het hoge verloop bij directies speelt een grote rol. Vier op vijf scholen doen het wél goed en die verdienen ook erkenning. Tegelijk zijn er echte uitdagingen die niet mogen worden weggewuifd.

Over interventies op school is er een kritische maar nuchtere boodschap: een nieuwe systematische review toont aan dat veel extra programma’s rond academic self-efficacy in feite gewoon goed onderwijs beschrijven. De eerste reflex in scholen, namelijk een extern programma inschakelen, gaat vaak te snel. Zit de basis wel goed? Dat is de vraag die eerst gesteld moet worden.

Retrieval practice krijgt een mooi didactisch kader. De techniek werkt uitstekend voor het reproduceren van kennis, maar niet automatisch voor het toepassen ervan. Werkwoordspelling is het voorbeeld bij uitstek: leerlingen kennen de regels, maar schrijven ze nog fout. Techniek en doel moeten op elkaar afgestemd zijn.

Het gesprek over het Mattheus-effect is ontnuchterend. Bijna elke maatregel die gelijke kansen nastreeft, van werken aan leesplezier tot het inkorten van de zomervakantie, draagt het risico in zich om de kloof net te vergroten. Dat vraagt om bewuste keuzes en een open ethisch debat. Toen wist ik nog niet dat ik vandaag deze blog zou plaatsen.

En tot slot: zag ik op een maandagochtend in zijn RSS-reader iets alarmerends. 19 artikels teruggetrokken in één tijdschrift, in één beweging. Hij legt uit hoe papermills, AI en publicatiedruk het wetenschappelijk systeem onder druk zetten, en geeft tips voor wie zelf kritisch onderzoek wil lezen.